Mısır Yetiştiriciliği
Zea mays L. · Son güncelleme: 16 Temmuz 2026
Mısır (Zea mays L.), mısır grubunda Türkiye'de ağırlıkla yazlık olarak yetiştirilen bir tarım ürünüdür. Optimum gelişme sıcaklığı 21–27°C, ideal toprak pH aralığı 6–7 arasındadır. Sezon boyunca 450–800 mm su ister; kurak koşullarda bu ihtiyacın yağışla karşılanamayan bölümü sulamayla tamamlanmalıdır. Ekimden hasada toplam ısı ihtiyacı yaklaşık 1330 GDD'dir (taban sıcaklık 10°C).
Mısır ne zaman ekilir?
Mısır ekim zamanı rakıma göre değişir. Türkiye genelinde hakim ekim şekli yazlıktır; aşağıdaki pencereler üç rakım kuşağı için önerilen aralıklardır.
| Bölge | Sezon | Ekim penceresi |
|---|---|---|
| Sıcak sahil kuşağı (<500 m rakım) | Yazlık | 15 Mart – 15 Temmuz |
| Serin iç kesimler (500–1200 m) | Yazlık | 20 Nisan – 31 Mayıs |
| Soğuk yüksek kesimler (>1200 m) | Yazlık | 10 Mayıs – 10 Haziran |
Mısır hangi iklim ve toprağı ister?
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Optimum sıcaklık | 21–27°C |
| Tolere edilen sıcaklık | -2–40°C |
| GDD taban / tavan sıcaklığı | 10°C / 35°C |
| Optimum toprak pH | 6–7 |
| Tolere edilen pH | 5.5–8 |
| Sezonluk su ihtiyacı | 450–800 mm |
| Tuzluluk | orta düzeyde tuz toleranslı (eşik 1.7 dS/m) |
Gelişim dönemleri (GDD)
Mısır gelişimi büyüme derece gün (GDD) birikimiyle izlenir: günlük ortalama sıcaklığın 10°C taban değerini aşan kısmı toplanır. Aşağıdaki eşikler ekimden itibaren birikimli değerlerdir; toplam ihtiyaç 1330 GDD'dir.
| Dönem | GDD aralığı |
|---|---|
| Çimlenme | 0 – 98 |
| Çıkış | 98 – 156 |
| Yaprak Gelişimi | 156 – 391 |
| Sap Uzaması | 391 – 587 |
| Tepe Püskülü | 587 – 782 |
| Tozlaşma | 782 – 900 |
| Dane Dolumu | 900 – 1174 |
| Olgunlaşma | 1174 – 1330 |
Münavebe (ekim nöbeti)
Mısır için aynı tarlaya tekrar ekimde en az 2 yıl ara önerilir. Mısır ardı ardına ekilince mısır kök kurdu (Diabrotica), sap kurdu (Sesamia/Ostrinia) ve Fusarium kök/koçan çürüklüğü toprakta/sap artığında birikir — en az 2 yıl ara önerilir. Baklagil ön bitkisi azot fikse eder ve döngüyü kırar; buğday/arpa sonrası ikinci ürün mısır Türkiye pratiğinde yaygın ve uygundur (farklı patojen grupları). Sorgum akraba (ortak sap kurdu/darı zararlıları).
İdeal ön bitkiler: Mercimek, Nohut, Bakla, Yonca, Ekmeklik Buğday, Arpa, Şeker Pancarı.
Kaçınılması gereken ön bitkiler: Mısır, Sorgum.
Dönemlere göre su tüketimi (Kc katsayısı)
FAO-56 yöntemine göre bitki su tüketimi, referans buharlaşmanın (ET0) dönemsel Kc katsayısıyla çarpılmasıyla hesaplanır. Mısır için etkili kök derinliği 1.5 m'dir; toprak suyunun yaklaşık %55'i tükendiğinde sulama gerekir.
| Dönem | Kc katsayısı |
|---|---|
| Çimlenme | 0.30 |
| Çıkış | 0.30 |
| Dane Dolumu | 0.80 |
| Olgunlaşma | 0.35 |
Ekimden hasada bakım takvimi
Aşağıdaki program, mısır için tipik işlem sırasını özetler. Kesin zamanlama bölgeye ve yıla göre değişir; Reçber bu adımları arazinizin gerçek hava verisine ve GDD birikimine göre tarihlendirir.
| Dönem | İşlem | Açıklama |
|---|---|---|
| Ekimden ~1 ay önce (hasat sonrası) | Anız bozma — toprak işleme | Önceki ürün (çoğu kez buğday/arpa) hasadı sonrası anız ve kök kalıntıları toprağa karıştırılır. Mısır Türkiye’de yaygın olarak buğday sonrası ikinci ürün ekilir. |
| Ekimden 2-3 hafta önce | Toprak analizi | Toprak analizi ile pH, organik madde, N-P-K ve mikro besinler ölçülür; gübre miktarı buna göre belirlenir. Mısırda çinko (Zn) eksikliği yaygındır — Zn ölçümü özellikle önemlidir. |
| Ekimden ~1 hafta önce | Tohum yatağı hazırlığı | Toprak ekime hazır, ince ve tesviye edilmiş tohum yatağı olacak şekilde işlenir. Mısır tohumu iyi toprak temasıyla düzgün çıkış yapar. |
| Toprak 10-12°C (Nisan-Mayıs / 2. ürün Haz-Tem) | Mısır ekim + taban gübre | Pnömatik mibzer ile tohum ve taban gübre birlikte atılır. Sıra arası 70 cm, sıra üzeri 20-25 cm; hedef 6.000-8.500 bitki/da (silajda daha sık). Toprak sıcaklığı 10-12°C’yi bulmalıdır. |
| Çıkıştan sonra (2-4 yaprak) | Çıkış kontrolü + tekleme | Çıkıştan sonra bitki sıklığı kontrol edilir; sık çıkan yerlerde tekleme yapılır. Hedef popülasyon tutmazsa verim düşer. |
| 4 yaprak (1. çapa) / 6-8 yaprak (2. çapa) | Çapa / yabancı ot kontrolü | Sıra aralarına çapa çekilir ve yabancı otlar temizlenir. Mısır ilk gelişme döneminde yabancı ot rekabetine çok duyarlıdır; ot kontrolü verim için kritiktir. |
| 6-8 yaprak (V6-V8) | Üst gübre — azot (V6-V8) | Mısırın hızlı gelişme dönemine (6-8 yaprak) girmeden azotlu üst gübre verilir; genellikle boğaz doldurma ile birlikte yapılır. Mısır yüksek azot ister — toplam N’in kalan kısmı bu dönemde uygulanır. |
| Sap uzaması dönemi (tuzak izlemeye göre) | Sap/koçan kurdu kontrolü | Mısır sap kurdu (Sesamia spp.) ve mısır koçan kurdu (Ostrinia nubilalis) izlenir; eşik aşılırsa mücadele edilir. Bu zararlılar sap ve koçanda galeri açarak verim ve kaliteyi düşürür, Fusarium bulaşmasını artırır. |
| Tepe püskülü / koçan püskülü (tasseling-silking) | Kritik sulama — püskülleme | Tepe püskülü ve koçan püskülü (silking) dönemi mısırın suya EN duyarlı olduğu dönemdir. Bu dönemdeki su stresi tozlanmayı ve dane bağlamayı bozar — 4 günlük stres bile %40-50 verim kaybı yapabilir. |
| Dane dolum dönemi | Dane dolum sulaması | Dane dolum döneminde su devam ettirilir; bu dönemdeki stres dane ağırlığını düşürür (ek ~%6 kayıp). Olgunlaşmaya yakın sulama azaltılarak hasada hazırlanır. |
| Fizyolojik olgunluk (dane nemi %20-25) | Hasat — dane mısır (biçerdöver) | Dane mısır fizyolojik olgunlukta (koçan dibinde siyah nokta) hasat edilir. Makineli hasatta dane nemi %20-25 aralığında biçilir; daha yüksek nemde kurutma maliyeti, daha düşük nemde dane kırılması/dökülme kaybı artar. |
Takvimi arazinize göre kişiselleştirin
Bu rehberdeki eşikler genel değerlerdir. Reçber, mısır projenizi arazinizin gerçek hava verisi ve GDD birikimiyle izler; ekimden hasada her adımı sizin tarlanız için tarihlendirir ve kritik dönemlerde uyarır.
Ücretsiz hesap açınİlgili sayfalar
Kaynaklar: TAGEM/BUGEM-TTSM Mısır Teknik Talimatı (2010) §3.2.1/§9.1.5 — toprak sıcaklığı 10-12°C ekim, GDD base 10°C, su 400-750mm · FAO Land & Water — Crop Information: Maize (opt temp 21-27°C, ETm 500-800mm, pH opt 6-7) · FAO Irrigation & Drainage 29 — maize ECe eşik 1.7 dS/m, slope ~12%/dS/m, sınıf MS (orta duyarlı) — hububattan belirgin düşük · UNL CropWatch / Purdue Extension — don eşiği ~-2°C (mısır dona çok duyarlı), üst sıcaklık 35°C polen baskısı / 40°C absMax · BUGEM/TTSM Mısır Teknik Talimatı §3.2 — ekim toprak sıcaklığı 10-12°C · TAGEM/bölgesel: Çukurova ana ürün Nisan başı, 2. ürün (buğday sonrası) 15 Haz-15 Tem · Mısır C4 yazlık, vernalizasyon gerekmez (kışlık/yazlık çeşit ayrımı yok)
Rehber bilgilendirme amaçlıdır; ilaç ve gübre uygulamalarında ürün etiketi ile il tarım müdürlüğü önerileri esas alınmalıdır. Değerler bölge ve çeşide göre farklılık gösterebilir.