Siyez (Ata Buğdayı) Yetiştiriciliği

Triticum monococcum L. subsp. monococcum · Son güncelleme: 16 Temmuz 2026

Siyez (Ata Buğdayı) (Triticum monococcum L. subsp. monococcum), serin iklim tahılları grubunda Türkiye'de ağırlıkla kışlık olarak yetiştirilen bir tarım ürünüdür. Optimum gelişme sıcaklığı 15–20°C, ideal toprak pH aralığı 6–7.5 arasındadır. Sezon boyunca 350–650 mm su ister; kurak koşullarda bu ihtiyacın yağışla karşılanamayan bölümü sulamayla tamamlanmalıdır. Ekimden hasada toplam ısı ihtiyacı yaklaşık 3050 GDD'dir (taban sıcaklık 0°C).

Siyez (Ata Buğdayı) ne zaman ekilir?

Siyez (Ata Buğdayı) ekim zamanı rakıma göre değişir. Türkiye genelinde hakim ekim şekli kışlıktır; aşağıdaki pencereler üç rakım kuşağı için önerilen aralıklardır.

Yazlık ekimde MUTLAKA yazlık (vernalizasyona tepkisiz) çeşit kullanın. Kışlık çeşit ilkbaharda ekilirse soğuklama ihtiyacı karşılanmaz, başaklanma olmaz ve ürün alınamaz.

Bölge	Sezon	Ekim penceresi
Sıcak sahil kuşağı (<500 m rakım)	Kışlık	1 Kasım – 15 Aralık
Serin iç kesimler (500–1200 m)	Kışlık	1 Ekim – 20 Kasım
Soğuk yüksek kesimler (>1200 m)	Kışlık	15 Eylül – 25 Ekim
Serin iç kesimler (500–1200 m)	Yazlık	1 Mart – 31 Mart
Soğuk yüksek kesimler (>1200 m)	Yazlık	1 Mart – 20 Nisan

Siyez (Ata Buğdayı) hangi iklim ve toprağı ister?

Siyez (Ata Buğdayı) kışlık ekimde vernalizasyon (soğuklama) ister: 0-8°C sıcaklıkta yaklaşık 30-50 gün. Bu gereksinim karşılanmazsa bitki başaklanmaz ve ürün alınamaz.

Özellik	Değer
Optimum sıcaklık	15–20°C
Tolere edilen sıcaklık	-15–40°C
GDD taban / tavan sıcaklığı	0°C / 35°C
Optimum toprak pH	6–7.5
Tolere edilen pH	5–8
Sezonluk su ihtiyacı	350–650 mm
Tuzluluk	orta düzeyde tuz toleranslı (eşik 6 dS/m)

Gelişim dönemleri (GDD)

Siyez (Ata Buğdayı) gelişimi büyüme derece gün (GDD) birikimiyle izlenir: günlük ortalama sıcaklığın 0°C taban değerini aşan kısmı toplanır. Aşağıdaki eşikler ekimden itibaren birikimli değerlerdir; toplam ihtiyaç 3050 GDD'dir.

Dönem	GDD aralığı
Çimlenme	0 – 105
Çıkış	105 – 190
Kardeşlenme	190 – 1270
Sap Uzaması	1270 – 1855
Başaklanma	1855 – 2225
Çiçeklenme	2225 – 2490
Dane Dolumu	2490 – 2915
Olgunlaşma	2915 – 3050

Münavebe (ekim nöbeti)

Siyez (Ata Buğdayı) için aynı tarlaya tekrar ekimde en az 3 yıl ara önerilir. Hububat ardışık ekiminde kök boğazı yanıklığı (take-all, Gaeumannomyces graminis), tahıl kist nematodu ve septoria/pas toprakta birikir; aynı familya (Poaceae) art arda ekildiğinde toprak azotu tükenir. Baklagil ön bitkisi simbiyotik azot fiksasyonuyla toprağı zenginleştirir (low-input sistem için kritik) ve hastalık döngüsünü kırar. Mibzerli, düşük girdili sistemde 3 yıl ara önerilir.

İdeal ön bitkiler: Mercimek, Nohut, Yonca, Ayçiçeği.

Kaçınılması gereken ön bitkiler: Ekmeklik Buğday, Makarnalık Buğday (Durum), Arpa, Çavdar, Yulaf, Tritikale (Buğday-Çavdar Melezi), Mısır, Kavılca (Gernik).

Ekimden hasada bakım takvimi

Aşağıdaki program, siyez (ata buğdayı) için tipik işlem sırasını özetler. Kesin zamanlama bölgeye ve yıla göre değişir; Reçber bu adımları arazinizin gerçek hava verisine ve GDD birikimine göre tarihlendirir.

Dönem	İşlem	Açıklama
Hasattan sonra	Anız bozma — toprak işleme	Hasat sonrası toprak üstündeki bitki kalıntılarını toprağa karıştırarak toprağı ekime hazırla ve doğal gübreleme sağla.
Ekimden 1 hafta önce	Tohum yatağı hazırlığı (tesviye)	Toprak havalandırılır, ekime hazır olacak şekilde tesviye edilmiş olur. Her 3 yılda bir pulluk ile sürüm tavsiye edilir.
Toprak işlemeden sonra, ekimden 2-3 hafta önce	Toprak analizi	Toprak analizi yaparak neyi ekeceğine doğru karar ver ve ekim esnasında/sonrasında toprağın ihtiyacı olan mineralleri doğru ver.
Ekim zamanı	Ekim + taban gübre (mibzer)	Mibzer ile tohum ve gübre birlikte atılır. Gübre amacı: kök gelişimini hızlandırmak, güçlü çıkış sağlamak, kardeşlenmeyi artırmak ve ilk dönemde bitkiyi desteklemek.
Ocak sonu / Şubat başı	Üst gübre — Üre	Üre gübresi (%46 azot, beyaz granül). Toprağa azot takviyesi yapar; kardeşlenme, gelişme ve protein artışı için çok önemlidir. Bitkiye doğrudan değil, toprakta dönüşerek fayda sağlar.
Şubat sonu / Mart	Üst gübre — Nitrat (CAN)	Amonyum nitrat (CAN 26 veya 33) üst gübre. Bitkinin kardeşlenmesini, gelişimini ve verimini artırır. 26'lık daha dengeli/güvenli, 33'lük daha hızlı etkilidir.
Şubat sonu / Mart	Sıvı gübreleme + ilaçlama	Sıvı gübreler yaprak ve kök gelişimini güçlendirir; ilaçlama zararlı ve mantari hastalıklara karşı koruma sağlar. Hızlı gelişim ve hastalık riskini azaltma amaçlı.
Haziran / Temmuz (yöreye göre)	Hasat — biçerdöver	Biçerdöver araziyi hasat eder, ürün römork/kamyona yüklenir, saman arazide kalır. Makine başakları keser, harmanlar ve tane ile sapı ayırır.
Hasattan hemen sonra	Saman toplama (balya)	Biçerdöver sonrası tarlada kalan saplar toplanır. Kuruyan saman balya makinesi ile sıkıştırılarak taşımaya ve depolamaya uygun hale getirilir.

Takvimi arazinize göre kişiselleştirin

Bu rehberdeki eşikler genel değerlerdir. Reçber, siyez (ata buğdayı) projenizi arazinizin gerçek hava verisi ve GDD birikimiyle izler; ekimden hasada her adımı sizin tarlanız için tarihlendirir ve kritik dönemlerde uyarır.

Ücretsiz hesap açın

İlgili sayfalar

Ekmeklik Buğday Makarnalık Buğday (Durum)Arpa Yulaf Çavdar Tritikale (Buğday-Çavdar Melezi)Kavılca (Gernik)Kuş Yemi (Kanarya Otu)

Kaynaklar: FAO Land & Water — Wheat (Triticum) opt temp 15-20°C, season su 450-650mm, ECe eşik 6.0 dS/m, pH 6-8 (einkorn için genus-turevi) · PFAF — Triticum monococcum: hafif asidik/notr/hafif alkali, fakir toprakta yetisir, dona dayanikli · Akademik Gida / Kastamonu Siyez calismasi — kavuzlu yapi, fakir+soguk toprağa adapte, ekim Eki-Kas (kışlık) / Sub-Mar (yazlık) · Yan et al. — VRN1 ile vernalizasyon/büyüme habiti; kışlık tip soguk ister · FAO Ayers & Westcot (1985) — wheat ECe 6.0 dS/m eşik (genus, einkorn için iyimser) · Kastamonu Siyez calismasi (Akademik Gida) — ekim Eki-Kas, az Sub-Mar · TTSM kaplica/siyez ozellik belgesi; akraba buğday ekim takvimi

Rehber bilgilendirme amaçlıdır; ilaç ve gübre uygulamalarında ürün etiketi ile il tarım müdürlüğü önerileri esas alınmalıdır. Değerler bölge ve çeşide göre farklılık gösterebilir.