Pamuk Yetiştiriciliği

Gossypium hirsutum L. · Son güncelleme: 16 Temmuz 2026

Pamuk (Gossypium hirsutum L.), endüstri bitkileri grubunda Türkiye'de ağırlıkla yazlık olarak yetiştirilen bir tarım ürünüdür. Optimum gelişme sıcaklığı 25–35°C, ideal toprak pH aralığı 7–8 arasındadır. Sezon boyunca 600–900 mm su ister; kurak koşullarda bu ihtiyacın yağışla karşılanamayan bölümü sulamayla tamamlanmalıdır. Ekimden hasada toplam ısı ihtiyacı yaklaşık 1350 GDD'dir (taban sıcaklık 15°C).

Pamuk ne zaman ekilir?

Pamuk ekim zamanı rakıma göre değişir. Türkiye genelinde hakim ekim şekli yazlıktır; aşağıdaki pencereler üç rakım kuşağı için önerilen aralıklardır.

Bölge	Sezon	Ekim penceresi
Sıcak sahil kuşağı (<500 m rakım)	Yazlık	25 Mart – 30 Nisan
Serin iç kesimler (500–1200 m)	Yazlık	20 Nisan – 15 Mayıs

Pamuk hangi iklim ve toprağı ister?

Özellik	Değer
Optimum sıcaklık	25–35°C
Tolere edilen sıcaklık	0–45°C
GDD taban / tavan sıcaklığı	15°C / 36°C
Optimum toprak pH	7–8
Tolere edilen pH	5.5–8
Sezonluk su ihtiyacı	600–900 mm
Tuzluluk	tuz toleranslı (eşik 7.7 dS/m)

Gelişim dönemleri (GDD)

Pamuk gelişimi büyüme derece gün (GDD) birikimiyle izlenir: günlük ortalama sıcaklığın 15°C taban değerini aşan kısmı toplanır. Aşağıdaki eşikler ekimden itibaren birikimli değerlerdir; toplam ihtiyaç 1350 GDD'dir.

Dönem	GDD aralığı
Çimlenme	0 – 70
Çıkış	70 – 140
Yaprak Gelişimi	140 – 340
Dal Oluşumu	340 – 500
Taraklanma	500 – 670
Çiçeklenme	670 – 900
Koza Dolumu	900 – 1180
Koza Açımı	1180 – 1350

Münavebe (ekim nöbeti)

Pamuk için aynı tarlaya tekrar ekimde en az 3 yıl ara önerilir. Pamuk en az 2-3 yıl ara ister: solgunluk (Verticillium dahliae) mikrosklerotları toprakta uzun yıllar canlı kalır ve monokültürde patlar; domates/patates/biber/pancar/ayçiçeği/zeytin ORTAK Verticillium konukçusu — kaçınılır. Buğday/mısır/susam solgunluk konukçusu değildir, yonca toprağı azotça zenginleştirir → ideal ön bitki.

İdeal ön bitkiler: Ekmeklik Buğday, Makarnalık Buğday (Durum), Mısır, Susam, Yonca.

Kaçınılması gereken ön bitkiler: Pamuk, Şeker Pancarı, Ayçiçeği.

Dönemlere göre su tüketimi (Kc katsayısı)

FAO-56 yöntemine göre bitki su tüketimi, referans buharlaşmanın (ET0) dönemsel Kc katsayısıyla çarpılmasıyla hesaplanır. Pamuk için etkili kök derinliği 1.3 m'dir; toprak suyunun yaklaşık %65'i tükendiğinde sulama gerekir.

Dönem	Kc katsayısı
Çimlenme	0.35
Çıkış	0.35
Çiçeklenme	1.20
Koza Açımı	0.40

Ekimden hasada bakım takvimi

Aşağıdaki program, pamuk için tipik işlem sırasını özetler. Kesin zamanlama bölgeye ve yıla göre değişir; Reçber bu adımları arazinizin gerçek hava verisine ve GDD birikimine göre tarihlendirir.

Dönem	İşlem	Açıklama
Ekimden önceki kış	Sonbahar/kış derin sürüm	Pamuk derin, gevşek, iyi drene toprak ister. Sonbahar/kış 25-30 cm derin sürüm + fosforlu-potasyumlu taban gübresinin bir kısmı bu dönemde verilir.
Ekimden 2-3 hafta önce	Toprak analizi (+ bor)	pH, organik madde, N-P-K, tuzluluk (EC) ve BOR ölçülür. Pamukta çiçeklenmede bor kritiktir. Tuzlu-alkali topraklarda pamuk toleranslı olsa da EC bilinmeli.
Ekimden ~1 hafta önce	Tohum yatağı hazırlığı	İlkbaharda ince, tesviyeli, nemli tohum yatağı. Toprak 15-18°C’ye ısınmalı.
Toprak 15-18°C (Çukurova Mart sonu, GAP Nisan-Mayıs)	Pamuk ekim + taban gübre	Pnömatik mibzerle tohum + taban gübre. Sıra arası 70-76 cm; derinlik 3-5 cm. Toprak 15-18°C olmalı — DONA çok duyarlı, don riski geçmeden ekme. Sertifikalı yasal tohum (pembekurt karantina) zorunlu.
4-6 yaprak	Çıkış kontrolü + tekleme	Çıkış sonrası bitki sıklığı kontrol; sık yerlerde 4-6 yaprakta tekleme yapılır.
Çıkış sonrası	Çapa / yabancı ot kontrolü	Sıra aralarına çapa + yabancı ot mücadelesi. Pamuk ilk gelişmede ot rekabetine duyarlı.
Taraklanma-ilk çiçek	Üst gübre — taraklanma/ilk çiçek (azot)	Azotun ~2/3’ü taraklanma-ilk çiçek döneminde. DİKKAT: fazla/geç azot vejetatif büyümeyi artırıp koza bağlamayı ve olgunlaşmayı geciktirir.
Çiçeklenme başı	Bor (yaprak gübresi) — çiçeklenme	Çiçeklenme-koza bağlama döneminde bor koza dökümünü azaltır. Toprak boru düşükse 1-2 kg/da boraks veya yaprak gübresi olarak bor uygula.
Çiçeklenme-koza	Çiçeklenme-koza sulaması	Pamuk çiçeklenme-koza döneminde suya EN duyarlı (sezon 600-900 mm). 7-10 gün aralıkla düzenli sulama; su stresi koza dökümü yapar.
Koza bağlama-dolum	Zararlı izleme (eşik-sistemli)	Koza kurdu (Helicoverpa/yeşilkurt), pembekurt (Pectinophora), beyazsinek eşik-sistemli izlenir; SADECE ekonomik zarar eşiği aşılırsa ilaçlanır (TAGEM Entegre Mücadele).
Koza %60-65 açık	Defoliasyon (yaprak döktürme)	Kozaların %60-65’i açınca yaprak döktürücü (defoliant) uygulanır — makineli hasatta yaprak lekesini önler, olgunlaşmayı eşitler. Pamuğa özgü (tahıl/pancarda YOK).
Eylül-Kasım	Kütlü pamuk hasadı (makineli)	Pamuk toplama makinesi (picker/stripper) ile kütlü toplanır. Nemli/çiğli toplama kaliteyi düşürür — kuru günde toplanır. Elle toplama da yapılır (kalite yüksek).

Takvimi arazinize göre kişiselleştirin

Bu rehberdeki eşikler genel değerlerdir. Reçber, pamuk projenizi arazinizin gerçek hava verisi ve GDD birikimiyle izler; ekimden hasada her adımı sizin tarlanız için tarihlendirir ve kritik dönemlerde uyarır.

Ücretsiz hesap açın

İlgili sayfalar

Güncel pamuk fiyatı Şeker Pancarı Patates

Kaynaklar: TAGEM Pamuk Entegre Mücadele Teknik Talimatı 2017 — eşik-sistemli zararlı yönetimi, ekim toprak 18°C · FAO Irrigation & Drainage 29 — pamuk ECe eşik 7.7 dS/m (tolerant) · ADÜ (Aydın) pamuk GDD çalışması — baz sıcaklık ~15°C, sezon ~1310-1386 GDD · TEPGE Pamuk Durum-Tahmin — verim ~440-520 kg/da kütlü (TÜİK); destek 697.5 TL/da (4.kat) + prim 1.60 TL/kg · TAGEM Pamuk Entegre Mücadele + yetiştirme — Çukurova Mart sonu, GAP 20 Nis-15 May, toprak 18°C · Pamuk dona ÇOK duyarlı (donsuz 180-200 gün); erken ekimde fide kök çürüklüğü

Rehber bilgilendirme amaçlıdır; ilaç ve gübre uygulamalarında ürün etiketi ile il tarım müdürlüğü önerileri esas alınmalıdır. Değerler bölge ve çeşide göre farklılık gösterebilir.