Acı Bakla (Termiye) Yetiştiriciliği
Lupinus albus L. · Son güncelleme: 16 Temmuz 2026
Acı Bakla (Termiye) (Lupinus albus L.), baklagiller grubunda Türkiye'de ağırlıkla yazlık olarak yetiştirilen bir tarım ürünüdür. Optimum gelişme sıcaklığı 12–22°C, ideal toprak pH aralığı 5.5–7 arasındadır. Sezon boyunca 350–500 mm su ister; kurak koşullarda bu ihtiyacın yağışla karşılanamayan bölümü sulamayla tamamlanmalıdır. Ekimden hasada toplam ısı ihtiyacı yaklaşık 2200 GDD'dir (taban sıcaklık 4°C).
Acı Bakla (Termiye) ne zaman ekilir?
Acı Bakla (Termiye) ekim zamanı rakıma göre değişir. Türkiye genelinde hakim ekim şekli yazlıktır; aşağıdaki pencereler üç rakım kuşağı için önerilen aralıklardır.
| Bölge | Sezon | Ekim penceresi |
|---|---|---|
| Sıcak sahil kuşağı (<500 m rakım) | Kışlık | 15 Ekim – 30 Kasım |
| Serin iç kesimler (500–1200 m) | Yazlık | 1 Mart – 15 Nisan |
Acı Bakla (Termiye) hangi iklim ve toprağı ister?
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Optimum sıcaklık | 12–22°C |
| Tolere edilen sıcaklık | -3–35°C |
| GDD taban / tavan sıcaklığı | 4°C / 30°C |
| Optimum toprak pH | 5.5–7 |
| Tolere edilen pH | 4.5–7.8 |
| Sezonluk su ihtiyacı | 350–500 mm |
| Tuzluluk | tuzluluğa hassas (eşik 2 dS/m) |
Gelişim dönemleri (GDD)
Acı Bakla (Termiye) gelişimi büyüme derece gün (GDD) birikimiyle izlenir: günlük ortalama sıcaklığın 4°C taban değerini aşan kısmı toplanır. Aşağıdaki eşikler ekimden itibaren birikimli değerlerdir; toplam ihtiyaç 2200 GDD'dir.
| Dönem | GDD aralığı |
|---|---|
| Çimlenme | 0 – 100 |
| Çıkış | 100 – 200 |
| Rozet/Vejetatif | 200 – 900 |
| Sap Uzaması | 900 – 1300 |
| Çiçeklenme Başı | 1300 – 1600 |
| Çiçeklenme | 1600 – 1850 |
| Bakla Dolumu | 1850 – 2100 |
| Olgunlaşma | 2100 – 2200 |
Münavebe (ekim nöbeti)
Acı Bakla (Termiye) için aynı tarlaya tekrar ekimde en az 3 yıl ara önerilir. Acı bakla N-fikse eden baklagil; antraknoz (Colletotrichum lupini, tohum+toprak kaynaklı ana hastalık) ve Fusarium için en az 3 yıl ara + temiz/sertifikalı tohum. Asit-nötr toprak sever; yüksek pH/kireçte demir klorozu.
İdeal ön bitkiler: Ekmeklik Buğday, Arpa, Mısır.
Kaçınılması gereken ön bitkiler: Acı Bakla (Termiye), Bakla, Nohut, Ayçiçeği.
Ekimden hasada bakım takvimi
Aşağıdaki program, acı bakla (termiye) için tipik işlem sırasını özetler. Kesin zamanlama bölgeye ve yıla göre değişir; Reçber bu adımları arazinizin gerçek hava verisine ve GDD birikimine göre tarihlendirir.
| Dönem | İşlem | Açıklama |
|---|---|---|
| Ekimden ~2 hafta önce | Toprak hazırlığı | Baklagil ince-orta tohumludur; tesviyeli, tavlı tohum yatağı gerekir. Kıraç (kuru tarım) — sonbahar/kış nemini toprakta tutacak şekilde işlenir. |
| Ekimden ~2 hafta önce | Toprak analizi | pH, organik madde, fosfor değerlendirilir. Baklagil yüksek azot İSTEMEZ (fikse eder); fosfor kritik (nodül + bakla). Asıl azot Rhizobium aşısından. |
| Ekim mevsimi (bölgeye göre) | Rhizobium aşılama + ekim + starter gübre | EKİMDEN HEMEN ÖNCE tohum ürüne UYGUN Rhizobium suşuyla aşılanır (nohut: Mesorhizobium ciceri; mercimek/bakla: R. leguminosarum bv. viciae; fasulye: bv. phaseoli) — asıl azot buradan gelir. Ekim mibzerle; derinlik 4-6 cm, düşük N + fosfor starter ekimle. Antraknoz riskine karşı sertifikalı İLAÇLI tohum kullan. |
| Çıkıştan sonra | Çıkış kontrolü | Çıkış sıklığı kontrol; kökte nodül oluşumu izlenebilir. |
| Erken vejetatif | Yabancı ot kontrolü | Baklagil erken dönemde ot rekabetine duyarlı; çapa veya uygun herbisit. |
| Çiçeklenme dönemi | Antraknoz / solgunluk izleme | Antraknoz (Ascochyta — nohut/mercimekte kritik) nemli-serin havada salgın yapar; solgunluk (Fusarium) izlenir. Koruyucu fungisit + dayanıklı çeşit + münavebe (4 yıl). |
| Çiçeklenme-bakla | Çiçeklenme / bakla bağlama | Çiçeklenme-bakla bağlama izlenir. Kıraçta bu dönem su stresi verimi düşürür; çiçeklenmede arıya dikkat. |
| Dane nemi %12-14 | Hasat — biçerdöver | Baklalar olgunlaşıp bitki sararınca biçerdöverle hasat. Mercimek alçak yatar → başlık çok alçak ayarlanır (kayıp önlenir); nohut daha dik, dökülme az. Dane nemi %12-14. |
Takvimi arazinize göre kişiselleştirin
Bu rehberdeki eşikler genel değerlerdir. Reçber, acı bakla (termiye) projenizi arazinizin gerçek hava verisi ve GDD birikimiyle izler; ekimden hasada her adımı sizin tarlanız için tarihlendirir ve kritik dönemlerde uyarır.
Ücretsiz hesap açınİlgili sayfalar
Kaynaklar: Dergipark acı bakla araştırma makalesi (İzmir) — ekim normu ~23 kg/da, N ~4 kg/da, P ~8 kg/da · FAO/agronomik — Lupinus albus base ~4°C, asit-nötr pH, tuza hassas, dona hassas · Patoloji konsensüsü — antraknoz (C. lupini) tohum kaynaklı ana hastalık; Lupin-özel Bradyrhizobium · Dergipark acı bakla (İzmir) — tipik Eylül-sonbahar ekim, hasat kıştan önce (dona hassas) · Agronomik — L. albus base ~4°C, ılıman kıyıda kışlık, soğukta ilkbahar
Rehber bilgilendirme amaçlıdır; ilaç ve gübre uygulamalarında ürün etiketi ile il tarım müdürlüğü önerileri esas alınmalıdır. Değerler bölge ve çeşide göre farklılık gösterebilir.