Kuru Fasulye Yetiştiriciliği
Phaseolus vulgaris L. · Son güncelleme: 16 Temmuz 2026
Kuru Fasulye (Phaseolus vulgaris L.), baklagiller grubunda Türkiye'de ağırlıkla yazlık olarak yetiştirilen bir tarım ürünüdür. Optimum gelişme sıcaklığı 18–27°C, ideal toprak pH aralığı 6–7.5 arasındadır. Sezon boyunca 400–550 mm su ister; kurak koşullarda bu ihtiyacın yağışla karşılanamayan bölümü sulamayla tamamlanmalıdır. Ekimden hasada toplam ısı ihtiyacı yaklaşık 1100 GDD'dir (taban sıcaklık 10°C).
Kuru Fasulye ne zaman ekilir?
Kuru Fasulye ekim zamanı rakıma göre değişir. Türkiye genelinde hakim ekim şekli yazlıktır; aşağıdaki pencereler üç rakım kuşağı için önerilen aralıklardır.
| Bölge | Sezon | Ekim penceresi |
|---|---|---|
| Sıcak sahil kuşağı (<500 m rakım) | Yazlık | 20 Nisan – 10 Haziran |
| Serin iç kesimler (500–1200 m) | Yazlık | 1 Mayıs – 15 Haziran |
| Soğuk yüksek kesimler (>1200 m) | Yazlık | 20 Mayıs – 20 Haziran |
Kuru Fasulye hangi iklim ve toprağı ister?
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Optimum sıcaklık | 18–27°C |
| Tolere edilen sıcaklık | 0–35°C |
| GDD taban / tavan sıcaklığı | 10°C / 32°C |
| Optimum toprak pH | 6–7.5 |
| Tolere edilen pH | 5.5–8 |
| Sezonluk su ihtiyacı | 400–550 mm |
| Tuzluluk | tuzluluğa hassas (eşik 1 dS/m) |
Gelişim dönemleri (GDD)
Kuru Fasulye gelişimi büyüme derece gün (GDD) birikimiyle izlenir: günlük ortalama sıcaklığın 10°C taban değerini aşan kısmı toplanır. Aşağıdaki eşikler ekimden itibaren birikimli değerlerdir; toplam ihtiyaç 1100 GDD'dir.
| Dönem | GDD aralığı |
|---|---|
| Çimlenme | 0 – 80 |
| Çıkış | 80 – 160 |
| Yaprak Gelişimi | 160 – 350 |
| Dallanma | 350 – 500 |
| Çiçeklenme | 500 – 700 |
| Bakla Dolumu | 700 – 950 |
| Olgunlaşma | 950 – 1100 |
Münavebe (ekim nöbeti)
Kuru Fasulye için aynı tarlaya tekrar ekimde en az 4 yıl ara önerilir. Kuru fasulye en az 4 yıl ara ister: antraknoz (Colletotrichum lindemuthianum) ve bakteriyel yanıklık tohum + bitki artığıyla taşınır; kök çürüklüğü (Fusarium/Rhizoctonia) birikir. Baklagillerle ortak hastalık taşır (kaçınılacak ön bitki). Azot fikse ettiği için hububata ideal ön bitki.
İdeal ön bitkiler: Ekmeklik Buğday, Makarnalık Buğday (Durum), Arpa, Mısır.
Kaçınılması gereken ön bitkiler: Kuru Fasulye, Nohut, Mercimek, Bakla, Soya.
Dönemlere göre su tüketimi (Kc katsayısı)
FAO-56 yöntemine göre bitki su tüketimi, referans buharlaşmanın (ET0) dönemsel Kc katsayısıyla çarpılmasıyla hesaplanır. Kuru Fasulye için etkili kök derinliği 0.6 m'dir; toprak suyunun yaklaşık %45'i tükendiğinde sulama gerekir.
| Dönem | Kc katsayısı |
|---|---|
| Çimlenme | 0.40 |
| Çıkış | 0.40 |
| Çiçeklenme | 1.10 |
| Olgunlaşma | 0.30 |
Ekimden hasada bakım takvimi
Aşağıdaki program, kuru fasulye için tipik işlem sırasını özetler. Kesin zamanlama bölgeye ve yıla göre değişir; Reçber bu adımları arazinizin gerçek hava verisine ve GDD birikimine göre tarihlendirir.
| Dönem | İşlem | Açıklama |
|---|---|---|
| Ekimden ~2 hafta önce | Toprak hazırlığı (+tuzluluk dikkat) | Fasulye sıcak sever ve suludur; tesviyeli tohum yatağı + sulama. Tuza EN duyarlı baklagil — tuzlu/sodik toprakta ekme. |
| Ekimden ~2 hafta önce | Toprak analizi (+ EC) | pH, OM, fosfor VE tuzluluk (EC). Fasulye tuza çok duyarlı (ECe 1.0). Baklagil yüksek N istemez; fosfor kritik. |
| Toprak 12-15°C (Mayıs) | Rhizobium aşılama + ekim + starter | EKİMDEN HEMEN ÖNCE tohum R. leguminosarum bv. phaseoli ile aşılanır (fasulyeye özgü suş) — asıl azot buradan. Toprak 12-15°C (don geçince), derinlik 4-6 cm, sıra arası 45-50 cm, 6-10 kg/da. Antraknoza karşı ilaçlı sertifikalı tohum. |
| Çıkıştan sonra | Çıkış kontrolü | Çıkış sıklığı + kökte pembe nodül (aşılama başarılı). |
| Erken vejetatif | Çapa / yabancı ot | Erken ot rekabetine duyarlı; çapa/herbisit. |
| Çiçeklenme başı | Çiçeklenme sulaması (KRİTİK) | Fasulyenin suya EN duyarlı dönemi çiçeklenme-bakla bağlama; su stresi çiçek dökülmesi + büyük kayıp. |
| Çiçeklenme-bakla | Antraknoz / zararlı | Antraknoz (Colletotrichum) + bakteriyel yanıklık nemli havada; yaprak biti/kırmızı örümcek. İlaçlı tohum + münavebe. |
| Bakla dolumu | Bakla dolumu sulaması | Bakla dolumunda nem korunur; olgunlaşmaya doğru azaltılır. |
| Bitki sararınca | Hasat — biçerdöver / söküm | Baklalar olgunlaşıp bitki sararınca hasat. Dökülme/çatlamaya duyarlı — zamanında; makineli hasatta başlık alçak. Dane nemi %15-18. |
Takvimi arazinize göre kişiselleştirin
Bu rehberdeki eşikler genel değerlerdir. Reçber, kuru fasulye projenizi arazinizin gerçek hava verisi ve GDD birikimiyle izler; ekimden hasada her adımı sizin tarlanız için tarihlendirir ve kritik dönemlerde uyarır.
Ücretsiz hesap açınİlgili sayfalar
Kaynaklar: TAGEM kuru fasulye yetiştiriciliği + baklagil gübreleme — düşük N + P, Rhizobium leguminosarum bv. phaseoli, sulu · FAO Irrigation & Drainage 29 — fasulye ECe eşik ~1.0 dS/m (sensitive, baklagilde en duyarlı) · TAGEM kuru fasulye — toprak 12-15°C (don geçince), İç Anadolu Mayıs ana ürün; sulu zorunlu · Fasulye dona çok duyarlı; erken donda fide ölür
Rehber bilgilendirme amaçlıdır; ilaç ve gübre uygulamalarında ürün etiketi ile il tarım müdürlüğü önerileri esas alınmalıdır. Değerler bölge ve çeşide göre farklılık gösterebilir.