Bakla Yetiştiriciliği
Vicia faba L. · Son güncelleme: 16 Temmuz 2026
Bakla (Vicia faba L.), baklagiller grubunda Türkiye'de ağırlıkla kışlık olarak yetiştirilen bir tarım ürünüdür. Optimum gelişme sıcaklığı 15–25°C, ideal toprak pH aralığı 6–7.5 arasındadır. Sezon boyunca 350–500 mm su ister; kurak koşullarda bu ihtiyacın yağışla karşılanamayan bölümü sulamayla tamamlanmalıdır. Ekimden hasada toplam ısı ihtiyacı yaklaşık 1600 GDD'dir (taban sıcaklık 2°C).
Bakla ne zaman ekilir?
Bakla ekim zamanı rakıma göre değişir. Türkiye genelinde hakim ekim şekli kışlıktır; aşağıdaki pencereler üç rakım kuşağı için önerilen aralıklardır.
| Bölge | Sezon | Ekim penceresi |
|---|---|---|
| Sıcak sahil kuşağı (<500 m rakım) | Kışlık | 15 Ekim – 30 Kasım |
| Serin iç kesimler (500–1200 m) | Kışlık | 1 Ekim – 10 Kasım |
| Soğuk yüksek kesimler (>1200 m) | Yazlık | 15 Mart – 20 Nisan |
Bakla hangi iklim ve toprağı ister?
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Optimum sıcaklık | 15–25°C |
| Tolere edilen sıcaklık | -6–30°C |
| GDD taban / tavan sıcaklığı | 2°C / 28°C |
| Optimum toprak pH | 6–7.5 |
| Tolere edilen pH | 5.5–8.5 |
| Sezonluk su ihtiyacı | 350–500 mm |
| Tuzluluk | orta düzeyde tuz toleranslı (eşik 1.6 dS/m) |
Gelişim dönemleri (GDD)
Bakla gelişimi büyüme derece gün (GDD) birikimiyle izlenir: günlük ortalama sıcaklığın 2°C taban değerini aşan kısmı toplanır. Aşağıdaki eşikler ekimden itibaren birikimli değerlerdir; toplam ihtiyaç 1600 GDD'dir.
| Dönem | GDD aralığı |
|---|---|
| Çimlenme | 0 – 130 |
| Çıkış | 130 – 250 |
| Yaprak Gelişimi | 250 – 600 |
| Sap Uzaması | 600 – 900 |
| Çiçeklenme | 900 – 1200 |
| Bakla Dolumu | 1200 – 1450 |
| Olgunlaşma | 1450 – 1600 |
Münavebe (ekim nöbeti)
Bakla için aynı tarlaya tekrar ekimde en az 4 yıl ara önerilir. Bakla en az 4 yıl ara ister: çikolata lekesi (Botrytis fabae) nemli havada salgın yapar, pas + kök çürüklüğü birikir; orobanş (canavar otu, Orobanche crenata) baklada ciddi sorundur ve tohumu toprakta uzun kalır; bakla tohum böceği (Bruchus). Baklagillerle ortak hastalık. Azot fikse ettiği için hububata ideal ön bitki (kışlık bakla-buğday).
İdeal ön bitkiler: Ekmeklik Buğday, Makarnalık Buğday (Durum), Arpa, Mısır.
Kaçınılması gereken ön bitkiler: Bakla, Mercimek, Nohut, Kuru Fasulye.
Ekimden hasada bakım takvimi
Aşağıdaki program, bakla için tipik işlem sırasını özetler. Kesin zamanlama bölgeye ve yıla göre değişir; Reçber bu adımları arazinizin gerçek hava verisine ve GDD birikimine göre tarihlendirir.
| Dönem | İşlem | Açıklama |
|---|---|---|
| Ekimden ~2 hafta önce | Toprak hazırlığı | Baklagil ince-orta tohumludur; tesviyeli, tavlı tohum yatağı gerekir. Kıraç (kuru tarım) — sonbahar/kış nemini toprakta tutacak şekilde işlenir. |
| Ekimden ~2 hafta önce | Toprak analizi | pH, organik madde, fosfor değerlendirilir. Baklagil yüksek azot İSTEMEZ (fikse eder); fosfor kritik (nodül + bakla). Asıl azot Rhizobium aşısından. |
| Ekim mevsimi (bölgeye göre) | Rhizobium aşılama + ekim + starter gübre | EKİMDEN HEMEN ÖNCE tohum ürüne UYGUN Rhizobium suşuyla aşılanır (nohut: Mesorhizobium ciceri; mercimek/bakla: R. leguminosarum bv. viciae; fasulye: bv. phaseoli) — asıl azot buradan gelir. Ekim mibzerle; derinlik 4-6 cm, düşük N + fosfor starter ekimle. Antraknoz riskine karşı sertifikalı İLAÇLI tohum kullan. |
| Çıkıştan sonra | Çıkış kontrolü | Çıkış sıklığı kontrol; kökte nodül oluşumu izlenebilir. |
| Erken vejetatif | Yabancı ot kontrolü | Baklagil erken dönemde ot rekabetine duyarlı; çapa veya uygun herbisit. |
| Çiçeklenme dönemi | Antraknoz / solgunluk izleme | Antraknoz (Ascochyta — nohut/mercimekte kritik) nemli-serin havada salgın yapar; solgunluk (Fusarium) izlenir. Koruyucu fungisit + dayanıklı çeşit + münavebe (4 yıl). |
| Çiçeklenme-bakla | Çiçeklenme / bakla bağlama | Çiçeklenme-bakla bağlama izlenir. Kıraçta bu dönem su stresi verimi düşürür; çiçeklenmede arıya dikkat. |
| Dane nemi %12-14 | Hasat — biçerdöver | Baklalar olgunlaşıp bitki sararınca biçerdöverle hasat. Mercimek alçak yatar → başlık çok alçak ayarlanır (kayıp önlenir); nohut daha dik, dökülme az. Dane nemi %12-14. |
Takvimi arazinize göre kişiselleştirin
Bu rehberdeki eşikler genel değerlerdir. Reçber, bakla projenizi arazinizin gerçek hava verisi ve GDD birikimiyle izler; ekimden hasada her adımı sizin tarlanız için tarihlendirir ve kritik dönemlerde uyarır.
Ücretsiz hesap açınİlgili sayfalar
Kaynaklar: TAGEM bakla yetiştiriciliği + baklagil gübreleme — düşük N + yüksek P/K, Rhizobium leguminosarum bv. viciae, kışlık · FAO Irrigation & Drainage 29 — bakla ECe eşik ~1.6 dS/m (MS) · TAGEM bakla — Ege/Akdeniz kışlık Ekim-Kasım (kışa dayanır); serin bölge ilkbahar · Bakla baklagillerin en dona dayanıklısı (-6°C kışlık tip)
Rehber bilgilendirme amaçlıdır; ilaç ve gübre uygulamalarında ürün etiketi ile il tarım müdürlüğü önerileri esas alınmalıdır. Değerler bölge ve çeşide göre farklılık gösterebilir.